Cargo Info Vietnam

English Version

Hàng không hết độc quyền lại lo phản cạnh tranh

Thứ hai, 28 Tháng 9 2009 09:01

Trong cơ chế mới, nhiều doanh nghiệp đã phải trả giá đắt và các nhà quản lý đôi khi “lúng túng” khi xử lý những vụ việc phát sinh chưa từng có trong tiền lệ.

Thêm doanh nghiệp, nhiều mối âu lo

Hai năm trở lại đây là thời kỳ sôi động nhất của thị trường hàng không trong nước. Kể từ khi Luật Hàng không dân dụng năm 2006 có hiệu lực với nhiều quy định rất thoáng về thành phần kinh tế được phép tham gia thị trường và kêu gọi đầu tư nước ngoài, lần đầu tiên, Việt Nam có hãng hàng không giá rẻ có 30% vốn góp của nhà đầu tư ngoại quốc (Jetstar Pacific Airlines) và một hãng hàng không tư nhân khai thác các đường bay nội địa (Indochina Airlines).

Trên thị trường cung ứng dịch vụ hàng không khác như xăng dầu, kho hàng, làm thủ tục tại nhà ga… cũng đã xuất hiện các đối thủ cạnh tranh với những công ty thuộc Tổng công ty Hàng không Việt Nam trước đây vốn độc chiếm thị trường.

Thêm nhà cung ứng, khách hàng được lợi, điều này thể hiện rõ nhất trên lĩnh vực vận chuyển. Hành khách đang được hưởng giá vé máy bay rẻ nhất từ trước tới nay trên các đường bay có từ 2 tới 3 hãng tham gia khai thác. Thậm chí, giá vé của “anh cả” Vietnam Airlines VNA – hãng hàng không đầy đủ dịch vụ có lúc bằng với mức giá của hàng không giá rẻ Jetstar Pacific - JPA (!). Giá vé liên tục hạ khiến hãng “đàn em” Indochina Airlines phải thừa nhận trong thông cáo báo chí mới nhất là “doanh thu không đủ bù chi phí”. Cũng đã có những dư luận về việc cần kiểm soát chặt hơn việc các hãng hàng không có bán vé dưới giá thành để giữ thị phần hay không?

Trong khi đó, mối quan hệ giữa các doanh nghiệp, lại không xuôi chèo mát mái, thậm chí, có thêm khách hàng mà nhà cung ứng cũng “gặp họa”. Điển hình là trong lĩnh vực cung ứng nhiên liệu bay, năm 2008, không thỏa thuận được giá dịch vụ, Công ty Xăng dầu hàng không thuộc VNA là Vinapco đã dừng cung cấp nhiên liệu cho hãng JPA khiến các chuyến bay của hãng này đình trệ. Hành vi này của Vinapco đã bị Hội đồng cạnh tranh quốc gia (HĐCT) ra phán quyết phạt hơn 3 tỷ đồng do vi phạm Luật Cạnh tranh và không đúng với hợp đồng kinh tế ký với JPA.

Đến nay, Vinapco vẫn chưa “chịu” phán quyết này và đang gửi đơn khiếu nại. Mới đây, cũng liên quan tới chuyện xăng dầu, Vinapco một lần nữa lại lâm vào thế khó khi liên tục bị hãng hàng không Indochina Airlines (ICA) nợ tiền mà không thể cắt bơm xăng dù hợp đồng cho phép ICA thực hiện điều này. Tổng giám đốc Vinapco Trần Hữu Phúc cho biết, nếu cơ quan quản lý nhà nước vẫn không cho phép công ty dừng cung cấp xăng cho ICA và ICA vẫn nợ kéo dài, Vinapco buộc khởi kiện ICA ra tòa kinh tế để hạn chế thiệt hại.

Theo tin từ Cục Hàng không, thị trường xăng dầu hàng không sẽ hết độc quyền vào cuối năm nay khi Công ty cổ phần nhiên liệu bay Petrolimex vừa được cấp phép tham gia thị trường vào trung tuần tháng 9 này. Tuy nhiên, việc có thêm các nhà cung ứng dịch vụ xăng dầu và cả kho hàng tại cảng hàng không Tân Sơn Nhất chưa hết làm đau đầu các nhà quản lý. Nhiều chuyên gia cho rằng, thị phần tại Tân Sơn Nhất không lớn, đất đai chật hẹp nếu không có quy hoạch phù hợp e rằng lại lâm vào tình trạng cạnh tranh không lành mạnh và gây thiệt hại cho nhà đầu tư khi cung lớn hơn cầu quá nhiều.

Doanh nghiệp cần làm gì để tự bảo vệ?

Một thành viên trong ban điều hành của một hãng hàng không đề nghị giấu nêu tên cho biết: “Khi thực thi một Luật Hàng không quá mở so với thời kỳ trước đó, cơ quan quản lý không khỏi lúng túng trước những tình huống chưa có trong tiền lệ. Đây thực sự là một rào cản đối với các doanh nghiệp”. Đặc biệt, trong các trường hợp tranh chấp giữa nhà cung cấp dịch vụ và khách hàng, nhà chức trách không nên can thiệp quá sâu và cần tôn trọng hợp đồng kinh tế giữa hai bên.

Tổng giám đốc JPA lại có một lo lắng khác, vị này bày tỏ quan ngại tại một hội thảo: khi gặp các hành vi vi phạm Luật Cạnh tranh, các doanh nghiệp thường ít đến cơ quan cạnh tranh để giải quyết mà thường báo cáo lên các bộ, ngành, Chính phủ. Bởi doanh nghiệp lo vụ việc có được giải quyết tận gốc bằng các giải pháp về cơ chế chính sách hay không hay chỉ “giơ cao đánh khẽ” khiến quan hệ của doanh nghiệp với đối thủ cạnh tranh lớn và nhà cung cấp dịch vụ độc quyền lại càng khó khăn hơn.

Trao đổi về vấn đề này, ông Vũ Bá Phú, Phó Cục trưởng Cục Quản lý cạnh tranh, Bộ Công thương cho rằng hàng không vẫn đang tồn tại nhiều nguy cơ tiềm ẩn hành vi phản cạnh tranh như: bán vé dịch vụ với mức thấp trong một thời gian dài để loại bỏ đối thủ cạnh tranh ít tiềm lực hơn; liên kết, thông đồng để tăng giá vé; sử dụng vị thế độc quyền trong lĩnh vực liên quan để cản trở đối thủ cạnh tranh, ví dụ ép sử dụng dịch vụ do các công ty của mình cung cấp với điều khoản hợp đồng khắc nghiệt làm tăng chi phí…

Theo ông Phú, để bảo vệ mình, các doanh nghiệp cần nghiên cứu kỹ chính sách và pháp luật cạnh tranh hiện hành, tham vấn trước, trong và sau đối với các cơ quan quản lý cạnh tranh khi thực hiện các chiến lược cạnh tranh trên thị trường để không rơi vào tình huống “vô tình vi phạm pháp luật” đồng thời có thể bảo vệ lợi ích hợp pháp trước các hành vi phản cạnh tranh của đối thủ. Ông Phú cũng cho rằng cơ quan quản lý ngành và cơ quan cạnh tranh phải tăng cường giám sát hơn nữa hoạt động của các doanh nghiệp có vị trí thống lĩnh trên thị trường, giảm tối đa nguy cơ lạm dụng vị trí này gây tổn hại đến môi trường cạnh tranh.

Nguồn: GTVT

Tags:

hàng không

Đánh dấu ưa thích

Chia sẻ cộng đồng

Gửi email

Bình luận (0) Add Comment

Đăng ký để nhận feed của bình luận này

Viết bình luận